Trzech kumpli
Obejrzałem oczywiście film autorstwa pp. Stankiewicz i Ferens, po tytułem “Trzech kumpli”. Każdy powinien go obejrzeć, ponieważ jest om rzeczywiście wyjątkowy.
Wstrzymałem się chwilę przed jego oceną, tak aby zobaczyć, jak jest on odbierany przez różne środowiska i jak jest interpretowany. I jak zwykle - “nie rozczarowałem się” - standardy interpretacyjne są dokładnie takie, jakich oczekiwałem.
Film jest znakomity realizatorsko. Kolaż oryginalnych zdjęć, dogrywek, wywiadów z ukrytymi kamerami, wypowiedzi uczestników tamtych czasów - jest zmontowany doskonale, i jednocześnie dynamicznie i dobrze narracyjnie. Ma rację Wildstein - doskonale oddaje atmosferę tamtych czasów, nastrój Krakowa i życie studenckie. Oczywiście - nie o życie żaków w nim chodzi. Siłą filmu jest to, że autorkom udało się dotrzeć po raz pierwszy, do esbeków i ukazać ich wypowiedzi - szczere, otwarte. Po raz pierwszy w tego rodzaju materiale mamy wypowiedzi obydwu stron.
Wymowa filmu jest dramatyczna. Trzech przyjaciół, z których jeden okazał się konfidentem, drugi zginął - być może za przyczyną właśnie jego - trzeci został znanym publicystą. Na to jest rzucony cały układ prowokacji i działań SB, który z perspektywy lat, nawet dla ludzi, którzy już świadomie tamte czasy przeżyli - jest irracjonalny. Powody ścigania i prześladowania ludzi w PRL są z perspektywy 20 lat wolnej Polski niezrozumiałe.
Maleszka - postać rzeczywiście ohydna. Człowiek, który wyraźnie jest osobowością dysfunkcyjną społecznie, przeszedł na ciemną stronę praktycznie bez żadnych skrupułów. Film opisuje jego działania i prowokacje wobec Studenckiego Komitetu Solidarności w Krakowie - ale warto wiedzieć, że rozpracowywał on też inne środowiska studenckie ( na przykład we Wrocławiu), jak również środowiska KOR-u i ROPCiO, Ruchu Młodej Polski, KPN. Materiały dotyczące jego działalności po roku 1983 są utajnione - a może okazać się, że jego działalność była jeszcze bardziej szkodliwa.
Film sugeruje, że Maleszka ma związek bliski ze śmiercią Stanisława Pyjasa. Autorki sugerują, że być może SB usunęła Pyjasa, aby chronić Maleszkę. Jest to możliwe, jest to hipoteza, która powinna być podjęta natychmiast przez prokuraturę.
Interpretacja filmu jest oczywiście bieżąca i dotyczy spraw lustracyjnych i “Gazety Wyborczej”. Jak zawsze - każdy temat jest wygodny, aby zaatakować Michnika i “GW”. Nie da się jednak ukryć, że trzymanie Maleszki w pobliżu gazety przez 7 lat po jego ujawnieniu, w 2001 roku - stawia ją w sytuacjidwuznacznej, szczególnie w kontekście podejmowania tematów lustracyjnych. Inne bieżące komentarze dotyczą stacji TVN, która stała się producentem tego filmu. Imputuje się od razu, że stacja zmienia front polityczny i występuję przeciwko spółce Agora… dla zwolenników tej teorii najbardziej przejmującą sceną w filmie jest ta, w której Maleszka telefonicznie adiustuje tekst z redakcją “GW”. Dla mnie najbardziej przejmująca była scena i informacja, że Maleszka w dzień po śmierci Pyjasa złożył następny meldunek.
Dlatego dość szokujące wrażenie wywarł dziś na mnie komentarz Bronisława Wildsteina w dzisiejszej “Rzeczpospolitej”. Jest on wprawdzie jednym z bohaterów filmu, ma prawo do własnej interpretacji - ale jest dla mnie nie do przyjęcia, że przy okazji filmu o śmierci przyjaciela, skupia się głównie na sobie i krzywdach, jakie go spotkały po ujawnieniu słynnej listy ipeenowskiej - oraz, oczywiście - na rozgrywkach z “Gazetą Wyborczą”.
Każdy, w zależności od wieku i doświadczenia życiowego, może sobie odczytać ten film, jak chce. Moje doświadczenia osobiste z tamtych czasów były zgoła inne. W moim otoczeniu, z tego co się dowiedziałem po latach, działał jeden agent - ale raczej nie miał o czym na mnie donosić - i dwójka oficerów SB. Jedna osoba po prostu powiedziała, że jest oficerem i ma zadania, przestrzegając otoczenie - o drugiej dowiedziałem się po latach od prorektora swoje uczelni. Dowiedziałem się również, że oficer ten robił wszystko, aby studenci mojej macierzystej uczelni nie byli represjonowani po strajkach w roku 1980 i w stanie wojennym… Maleszki, na szczęście - w pobliżu nie było.
Materiał pp. Stankiewicz i Ferens, podobnie jak książka o Lechu Wałęsie - będą wykorzystywanie utylitarnie dla działań polityków. Nie tylko w kwestii lustracji - ale w walkach “frakcyjnych” polskich mediów i w próbie dezawuowania dokonań III RP. Ja natomiast chciałbym się dowiedzieć, komu jeszcze zaszkodził Maleszka, kto przez niego był przez SB szykanowany. Wydaje mi się, że rozpracowanie działalności tego człowieka może przynieść inne rewelacje ze środowiska krakowskiego.
I najbardziej szkoda, że film nie został zadedykowany Pyjasowi…
Azrael
Moze ktos wie w jaki sposob mozna dojsc do tego filmu w sieci? Chetnie bym zobaczyl.
rmstemero
25 cze 08 at 14:03
Rmstemero, to chyba tutaj:
http://www.tvn24.pl/-1,1554756,wiadomosc.html
A skoro jesteśmy już przy osobowościach “dysfunkcyjnych społecznie”, na deser coś równie mocnego:
http://hardkor.wordpress.com/2008/06/24/pedalem-jestes/
Tomek Łysakowski
25 cze 08 at 14:13
rmstemero,
Pewnie niedługo dadzą w TVN powtórkę bo film wywołał spore zainteresowanie.
Mnie dodatkowo wkurzyła jeszcze jedna sprawa - wypowiedzi Michnika i Kurskiego że Maleszki nie zwolniono z “powodów humanitarnych”.
Pogooglowałem trochę i sprawdziłem - były w tym czasie zwolnienia grupowe w Agorze. Czyli nad agentem SB nalezy się litować nad innymi nie.
Czy naprawdę nie ma Domów Dziecka, bezdomnych w Polsce na których można humanitarnie wydac pieniadze?
Czy naprawdę Agora musiał finansować ciepłą posadkę człowieka który donosił na wszystkich swoich przyjaciów, a nawet na swoich szefów w SB, przez którego zginął człowiek?
P.S. najnowszy sondaż - 60% Polaków za otwarciem i pełnym dostępem do archiwów IPN. Ponad 50% przeciw ograniczeniu roli IPN…. Chyba więc sondaż ten skończy dyskusje w PO czy zmieniać ustawę o IPN…
Palestrina2005
25 cze 08 at 14:13
Na youtube jest 1. cześć, Trzech kumpli
Azrael
25 cze 08 at 14:32
Aha, i jeszcze to;
http://www.voila.pl/134/7ock1/
Książka w PDF o Wałęsie…
Hasło - jutrzenka
Azrael
25 cze 08 at 14:37
Palestrino!
A propos sondażu.
Przed wywołaniem tematu lustracji podzielałem pogląd gen. Kiszczaka, żeby archiwa zamknąć na 50 czy 100 lat bez prawa dostępu do nich kogokolwiek. Natomiast od kiedy zaczęła się hucpa z IPN, byłem zdania, że trzeba archiwa udostępnić bez żadnych administracyjnych ograniczeń. Niech się adwersarze wytłuką.
To, co do tej pory się dzieje, jest obrzydliwym zawłaszczaniem najnowszej historii przez urzędników jednej opcji, żeby za pomocą reglamentowanej historii przejąć władzę.
Niemcy, Czesi, Węgrzy załatwili temat od ręki i dzisiaj mają spokój. Polacy - jak zwykle - lubią się babrać, zamiast myśleć o przyszłości. No ale - z przykrością to stwierdzam - tamci nie mieli noblisty, który zamiast przejść nad swoim archiwum do porządku dziennego, zaczął własnoręcznie poprawiać życiorys.
PS.
Ten wpis nie jest niestety przyznaniem Tobie racji w temacie brukania Wałęsy. Nadal twierdzę, co do tej pory - symbolem przemian w Polsce jest, a jego dawna współpraca sb-becka (lub jej brak) i grzebanie w swojej własnej teczce mojej oceny nie zmieni. Czym innym jest skutek historyczny, czym innym małość prywatnego człowieka. W końcu nie święci garnki lepią. Trochę szkoda - bylibyśmy świętsi i piękniejsi.
petrel
25 cze 08 at 15:24
Drogi Palestrino, byc moze Cie to zdziwi ale nie jestem - przepraszam za slowo - telewidzem. Gdybym jednak byl to i tak by mi to nic nie dalo bo tam gdzie zazwyczaj jestem TVN (ani inna polskojezyczna telewizja) nie dociera. Gwarantuje mi to spokoj umyslu i niezaleznosc sadow wlasnych od sadow komentatorow polskiej sceny politycznej. Poniewaz ojczyzna nasza jest krajem, w ktorym dobry zwyczaj oddzielania swych prywatnych zapatrywan, podejrzen, pogladow i przypuszczen od relacjonowanych faktow rozumianych jako postrzegalne elementy rzeczywistosci jeszcze sie nie upowszechnil - jest programowe nieogladanie subiektywnego badziewia (zwanego z niezrozumialych dla mnie powodow dziennikarstwem) waznym warunkiem koniecznym zachowania higieny psychicznej.
Jesli chodzi o powody humanitarne Adama Michnika i Heleny Luczywo to jest to ich prywatna sprawa. Moga sobie pozwolic na luksus milosierdzia wobec kazdego, ich zyciorys daje im takie prawo niezaleznie od tego co na ten temat Tobie sie wydaje. I niezaleznie od tego czy rada nadzorcza Agory i finansujace Agore banki zdecydowaly sie na urzeczywistnienie zalecen audytu. Mam wrazenie ze myli Ci sie kierowanie koncernem medialnym z kierowaniem folwarkiem.
rmstemero
25 cze 08 at 15:30
petrel,
“Niemcy, Czesi, Węgrzy załatwili temat od ręki i dzisiaj mają spokój”
To dlaczego Włęsa, Michnik, Kuroń, Boni, Moczulski, Tusk i inni blokowali załatwienie tej sprawy. Dlaczego nie otworzyli?
Pamietam wasze triumfalne teksty po wyroku TK w sprawie projektu lustracji PiS.
Ja wtedy powiedziałem:
Lustracja i tak będzie trwała - w mediach….
Palestrina2005
25 cze 08 at 15:36
rmstemero,
“Mam wrazenie ze myli Ci sie kierowanie koncernem medialnym z kierowaniem folwarkiem.”
Myli się chyba Michnikowi. Przez swoją decyzję naraził na szwank wizerunek GW i Agory a co za tym idzie interesy akcjonariuszy….gorszy wizreunek = mniejsza wartość firmy….
Palestrina2005
25 cze 08 at 15:41
@palestrina
Twoja troska o wartosc Agory jest wzruszajaca. Pozwol jednak, ze to rynek zadecyduje o wartosci firmy, ewentualnie zarzad przez swoje dzialania odzwierciedlone w bilansie i akcjonariusze poprzez zainteresowanie zakupem akcji. Czyzbys byl akcjonariuszem, ktory wyraza zaniepokojenie? Od czasu ujawnienia sprawy Maleszki uplynelo troche czasu i jakos zarowno Adam Michnik jak i Helena Luczywo nadal kieruja Gazeta i nie narazili sie na zarzut dzialania na szkode Firmy ze strony np. rady nadzorczej lub kierownictwa Agory. A Agora nie zbankrutowala. Moze jeszcze troche wytrwa pomimo “nadszarpnietego wizerunku” , jak sadzisz?
beatrix17
25 cze 08 at 15:58
beatrix17,
Do tej pory dacyzja Michnika nie miała bardzo złych skutków wizerunkowych dla Agory.
Ale to była bomba z opóxnionym zapłonem. Własnie wybuchła (film w TVN podwazający wiarygodność Michnika i Wyborczej) i teraz Agora może liczyć straty….Akcjonariusze są wkurzeni…
Palestrina2005
25 cze 08 at 16:13
Palestrino!
Rozmawiaj ze mną a nie ze wszystkimi.
O ile dobrze pamiętam, a jeszcze nie poznałem tego Niemca, co mi wszystko chowa, nie wypowiadałem się na temat wyroku TK w sprawie projektu lustracji PiS na żadnym blogu, bo mnie to nie rajcowało.
Zresztą gdybym się wypowiedział, to w duchu satysfakcji z wyroku TK, zwłaszcza że był wydany pod przewodnictwem prof. Stępnia z nadania PiS, i na pewno wyraziłbym poglądy niezgodne z każdym pomysłem PiS, wiedząc, że PiS mówi jedno, ale kombinuje drugie.
Nowomowę, relatywizm moralny, prostacki pragmatyzm polityczny i dwójmyślenie Bracia Trzymający już tylko pół waaadzy wynieśli wprost z domu swego a potem twórczo rozwinęli, czerpiąc ze wskazówek największych socjalizmu budowniczych.
Ja rozumiem, że nie znosisz krytyki pod adresem swoich wodzów, ale wbij kiedyś w googlach hasło Kaczyńscy i poczytaj ich rodzinną biografię począwszy od lat trzydziestych. Dowiesz się wielu ciekawych rzeczy, aż się zdziwisz.
PS.
Ktoś w internecie wskazał istotną różnicę między Lechem Wałęsą a Lechem i Jarosławem Kaczyńskimi: Lech Wałęsa, mimo podeszłego już wieku, nauczył się obsługiwać komputer i serfować po internecie, natomiast Bracia Trzymający już tylko pół waaadzy uważają komputery z internetem za wymysł szatana.
Zgadnij, Palestrino, do kogo mi bliżej?
petrel
25 cze 08 at 16:14
@Palestrina
czy czerpiesz wiedze n/t gieldy z tego samego zrodla , z ktorego pobierasz rewelacje teczkowe. Zmien zrodlo.
Ja wiem, GW nie jest dla Ciebie autorytetem, ale dane z Gieldy chyba podaje prawdziwe, co myslisz ?
http://gospodarka.gazeta.pl/Gielda/0,83499,WIG20.html
beatrix17
25 cze 08 at 16:26
Sprawiedliwości stało się zadość aczkolwiek nie do końca. Jeden kumpel w ziemi, drugi mocno sfrustrowany jednakże żywy, a trzeci napiętnowany publicznie, co wydaje się być najniższą ceną jaką zapłacił za swoje draństwa.
Film wpisuje się w zohydzanie przemian po 89 r. rzekomo inspirowanych i kontrolowanych gruntownie przez SB. Ciekawe, że jedyny sprawiedliwy zainteresowany odkryciem prawdy Wildstein czekał 7-lat z rewelacjami aż trafił klimat. Oznaczać to może tylko jedno; układ postsolidarnościowy kontrolowany przez SB sypał piasek w tryby historii masona.
Znam większe dramaty niż przeżywanie goryczy niesprawiedliwości na emigracji mogące iść w paragon ze śmiercią Pyjasa. Nie ujrzą światła dziennego, nie przebiją się na pierwsze strony tabloidów czy ekran. Ich bohaterzy nie są graczami politycznymi, nie szukają poklasku lub jakichkolwiek rekompensat za doznane krzywdy.
Wildstein triumfuje, a zło zostało ukarane. Szkoda tylko, że wielki odkrywca listy współpracowników dawnego reżymu wyniesionej z IPN-u, nie czuje nawet zażenowania z powodu krzywd wyrządzonych jej publikowaniem innym. Widocznie różne miary stosuje do manipulacji życiorysami przez SB i do manipulacji listą, wywołującą frustracje oraz napiętnowania środowiskowe figurujących na niej osób podejrzanych na zasadzie skojarzenia nazwisk i imion.
Poza tym Krzyż Oficerski wisi jak należy, scheda po Dworaku otarła łzy. Nagrody już odebrane i zdyskontowane. Pożywia się także na tym epizodzie ideologia IV RP podbudowując maniakalne teorie układów i spisków. Czekamy na dalsze gwoździe do trumny III RP. Cierpiętnictwo za innych sprzedaje się najlepiej.
Abulafia
25 cze 08 at 16:28
beatrix17,
Na przestrzeni ostatnich 3 lat inwestycja w Agorę była inwestycją chybioną.
Teraz po tej aferze cena akcji ma sznsę osiągnąć dno… poczekajmy - zobaczymy…. jesli zmniejszy się czytelnictwo (ludzie będą się wstydzić) to i giełda zareaguje…
Palestrina2005
25 cze 08 at 17:17
@Palestrino,
okresl prosze ramy czasowe w jakich uznasz, ze ewentualny spadek wartosci akcji Agory jest wynikiem programu telewizyjnego ? Do kiedy mamy czekac aby uznac, ze jest to wynik faktu, ze Agora jest spolka prawa handlowego i dziala w warunkach konkurencji na wolnym rynku ?
beatrix17
25 cze 08 at 17:24
Dlaczego nie można atakować “Gazety Wyborczej” a Gazeta może atakować innych?
Azrael dramatycznie obniżyłeś poziom swoich wpisów, nie tylko GW ma licencje na pisanie prawdy.
John Cooper
25 cze 08 at 17:24
Palestrino, tak martwisz się o spadek wartości akcji Agory, że chyba jest w tym coś osobistego. Nie pozostaje Ci nic innego, jak tylko je sprzedać, póki ich wartość nie spadła do zera.
Klara
25 cze 08 at 17:47
@John Cooper
Wskaż proszę przepis, który zakazuje “atakowania Gazety Wyborczej”.
To, że Palestrina po raz kolejny wieszczy i po raz kolejny się myli, to zadna nowość. Gdyby miał cień honoru, przynajmnie przyznałby się do pomyłki.
kmdr_rohan
25 cze 08 at 18:28
@kmdr_rohan
kiedy Plastelina2005 obiecywal ze po porazce PiS zakonczy dzialalnosc ale widac wzial przyklad z Jarka
sardzent
25 cze 08 at 19:20
@Sardzent
Ależ pamietamy. W jego przypadku “Eto nie profiesja, eto charaktier…”
kmdr_rohan
25 cze 08 at 20:13
Czy naprawdę po każdej notce Azraela 3/4 dyskusji musi dotyczyć poglądów Palestriny, przewidywalnych do bólu? A film jest świetny. Jak każde dzieło - piszę szczerze - każdego zachwycił z nieco innych powodów. Dla mnie jest to przede wszystkim dobrze uchwycona historia upadku człowieka. Wszystko co Maleszka mówi, jak to robi, jak siedzi, pali papierosa, że najwidoczniej kontaktu z autorkami filmu nie unikał - to naprawdę wyzwala emocje i porusza wyobraźnię. Zresztą także inne postacie, na czele z Wildsteinem “poprowadzone” zostały po mistrzowsku. Ten film z pewnością nie jest prymitywną publicystyką polityczną. Niestety, ta po jego emisji kwitnie. Także piórem samego Wildsteina. A tragedią polskiej lustracji jest, że nie potrafi odróżnić nieszczęsnego Bolka od cynicznego Ketmana. I nie podzielam opinii tych, którzy uważają, że gdyby nie “środowisko” GW byłoby to możliwe. Amen.
never6
25 cze 08 at 21:02
Dowiedziałem się również, że oficer ten robił wszystko, aby studenci mojej macierzystej uczelni nie byli represjonowani po strajkach w roku 1980 i w stanie wojennym…
Nie miałbym nic przeciwko lustracji gdyby działała w obie strony unikając zbiorowych osądów…
Do tzw lustracji w jedną stronę nie trzeba “akcji”, ani “specjalnych metod” wystarczą sądy karne… i dziwię się, że taki budzi to sprzeciw.
Osobiście znałem “prześladowców” których żegnano ze łzami w oczach i “bohaterów”, których wszyscy zgodnie unnikali. Jak słusznie napisał Matka Kurka, dobro jest dobrem a zło jest złem, niezależnie kto czemu i komu służy!
poltiser
25 cze 08 at 22:05
doprawdy wiele daje do myślenia co się tu czyta
jedentrzymegapixel
26 cze 08 at 0:18
Z lustracją i prawem Michnika do wybaczania jest tak:
Michnik ma prawo wybaczać swoim prześladowcom i mnie nic do tego. Mogę powiedzieć wtedy, że człowiek ma charakter i wielkie serce. Natomiast nie mogę się zgodzić i nie godziłem, by on i ludzie mu podobni bez mojego upoważnienia wybaczali moim prześladowcom. Podstawowe prawo do sprawiedliwości wymaga osądzenia sprawców zła… jeśli nie na drodze sądowej to przynajmniej moralnej, ale to musi być jawne anie skrywane.
esbecy zawsze się jawili jako mili faceci, gdy próbowali pozyskać kogoś lub funkcjonować w jakimś środowisku, tak więc Azraelu opis tych twoich o kant stołu. Służyli niewłaściwemu panu.
Moja teczka z lat 1980-1989 dostarczyła mi bardzo ciekawych refleksji. Jak banalne i zgoła niewinne kontakty przemieniały się w spisane raporty.
Lunetarius
26 cze 08 at 10:10
@Lunetarius
Pomijając kwestię zła, którejak wiadomo bywa mniejsze i większe, to tragikomiczne jest, iż obecnym “tropicielom Bolków” wydaje się, że przed 1989r. każdy f-sz SB miał na czole wypisane “Uwaga - zły eSBek!”. A tymczasem można było trafić do archiwów, udzielając informacji sympatycznemu panu z Sanepidu, czy z Poczty.
kmdr_rohan
26 cze 08 at 14:49
Każdy ma takich kumpli, na jakich zasługuje.
Ja ich nie mam, więc mam święty spokój i żadna kiepska menda nie ma o mnie kręcić filmów. Z czego wyrażam, bo mam, osobistom satysfakcjem moralnom.
Rzygam już tymi lustracyjnymi popłuczynami, a zwłaszcza świętym Bronkiem, który na tej fali tłucze szmalec i zawraca kijem bieg Wisły.
Jak ktoś sfrustrowany, niech się utopi i przestanie mi zawracać głowę.
Przez niego zaczynam zaliczać się do elit, które polskiej mesjanistycznej telewizji już nie oglądają.
Sakramentalne amen.
petrel
26 cze 08 at 15:52
@Petrelu
Ja np. telewizję oglądam. Dokładnie, drugi program TVPiS od poniedziałku do czwartku, od siedemnastej do osiemnastej, gdzie chyba przez pomyłkę nadawany jest serial M*A*S*H. Wystepuje w nim ciekawa postać, typowego PiSiora. Nazywa się Frank Burns. http://pl.wikipedia.org/wiki/Frank_Burns.
Brakuje mu tylko brata - bliźniaka.
A poza tym jest tyle innych, ciekawych programów, np National Geographic
kmdr_rohan
26 cze 08 at 16:56
@lunetarius: trudno sie nie zgodzic z tokiem Twego rozumowania. Ja osobiscie mam wrazenie ze Michnik Adam lubi swoj wizerunek czlowieka kierujacego sie chrzescijanska zasada litosci i milosierdzia. Po prostu traktuje ten chrzescijanski imperatyw - w przeciwienstwie do Bronkow i innych Terlikowskich tego swiata nie widzacych sprzecznosci pomiedzy zasada gloszenia odwetu a podstawami wyznawanej wiary smiertelnie powaznie. Nie mnie jednak go sadzic.
rmstemero
27 cze 08 at 11:29