Azrael – zwykłe pisanie

Pisanie o lewicy polskiej nie jest łatwe, ani przyjemne, ani również twórcze. Bo właściwie – o czym pisać?
Czy pisać o formacji, która werbalnie odwołuje się do etosu lewicowego, a praktycznie jest tylko szczątkami partii władzy Leszka Millera – czyli do SLD? Czy może pisać o nowej partii Leszka Millera, Polskiej Lewicy, która z kolei jest formacją nastawioną na promowanie swojego wodza i właściwie poza jednostronicowymi hasłami nie ma programu? Bo czy może być zaczątkiem programu stwierdzenie, że „nie powinniśmy się wstydzić czasów PRL”?.

Można oczywiście rozpatrywać programy takich partii jak Polskiej Partii Pracy czy Racji PL. Tylko, że nie widać, aby te formacje potrafiły zdobyć się na szersze, niż syndykalistyczne spojrzenie na sprawy społeczne, socjalne i ekonomiczne. Bo niczym innym , jak syndykalizm w czystej postaci, jest strajk w kopalni „Budryk”, sterowany przez związek zawodowy „Sierpień ‘80”.

Można oczywiście zachwycać się „świeżością”myśli środowiska „Krytyki politycznej” Sierakowskiego, Gduli i Dunin – ale ja zostawiam to komentatorom konserwatywnym, którzy doskonale wiedzą, że to kółko zainteresowań nie stworzy nigdy poważnego programu politycznego – nie mówiąc o sprawnej organizacji. Zresztą przywódcę w czerwonej koszuli ostatnio więcej interesuje jego nowy program w TVP i zajęcia parateatralne – niż praca organizacyjna.

W ogóle problemem lewicy polskiej jest brak myśli i idei. Zresztą, nie tylko polskiej – lecz również europejskiej. Ostatni znaczący projekt polityczny, który nawiązywał do lewicy – słynna trzecia droga Tony’ego Blaira – to tak naprawdę nie było to nic innego jak dobry marketing społecznych haseł socjaldemokratycznych, plus po cichu…. korzystanie z dobrych doświadczeń neoliberalizmu. A po dojściu do władzy – i tego już nie było. Ostatnim, nowatorskim i świeżym programem filozoficznym lewicy był goszyzm.

Problemem lewicy jest brak profesjonalnych think tanków, tego, co było motorem działań prawicy konserwatywnej, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, epoki Ronalda Reagana. To tam się tworzyły idee, myśli, programy – nie szybko, na czas wyborów czy kampanii – lecz jako gotowe projekty polityczne. I tak neokonserwatyzmu nie byłoby bez American Enterprise Institute, a bez neokonserwatystów – być może Bush nie zostałby prezydentem…

W Polsce praktycznie nie ma lewicowego think tanku. Bo „Krytyka polityczna”, czytając Źiźka i odczytując na nowo Marksa – jest klubem dyskusyjnym, a nie „zbiornikiem idei”. Ma rację Matyja pisząc;

Dzisiejszy stan myśli lewicowej - o ile nie będziemy do niej zaliczać nurtu selektywnej rehabilitacji PRL - jest zatem zadziwiająco słaby, jeśli pamięta się jej niegdysiejszą hegemonię.

SLD próbuje w dalszym ciągu działać w imieniu lewicy, tylko – że praktycznie straciło już swój mandat społeczny – i moralny – do głoszenia haseł lewicowych. Można powiedzieć, że SLD „robi” za lewicę, w braku alternatywy.

Czytając konkluzję raportu, przygotowanego przez zespół pod kierownictwem Janusz Reykowskiego -ale pisanego przy udziale starych aparatczyków jak Janik – ogarnia mnie przekonanie, że ta formacja już się nie podniesie. Jeżeli czytam, że najważniejsze zadania, to walka z ubóstwem, masowe kształcenie i doskonalenie zawodowe, poprawa sytuacji kobiet, czy kształcenie kadr i formowanie grona przywódców – to już nie brzmi to dla mnie jak deja vu – lecz jako pieśń przeszłości aparatu PZPR. Tego rodzaju hasła, puste i bez podbudowy ekonomicznej i jasnego programu społecznego – są martwe. I nie ma szansy, aby SLD lub inna zjednoczona wokół tej partii formacja – stała się drugą siłą polityczną w Polsce.

Trzeba sobie zadać pytanie – jaki powinien być kierunek rozwoju myśli lewicowej w Polsce? Jakie należy ustalić priorytety i dla jakich grup społecznych lewicowych lewica powinna przygotować „adres” programowy? Wspomniany przeze mnie Rafał Matyja twierdzi, że lewica powinna przybrać twarz plebejską, że powinna się dostosować do warstw najuboższych – i koniecznie nie reprezentować postawy antyklerykalnej. Matyja motywuje swoje stanowisko tym, że w Polsce w dalszym ciągu istnieje strukturalne bezrobocie i problemy na wsi. Miałoby to przyciągnąć na nowo do lewicy wyborców Samoobrony, małe miasteczka, wieś i słabiej wykształconych.

Tylko, że ten elektorat ma już swoją partię – jest nią Prawo i Sprawiedliwość. I próba odebrania PiS takich wyborców skończyłaby się stoczeniem w skrajny populizm.

Nie zgadzam się z oczywistych względów z Matyją.

Kierunkiem dla lewicy są właśnie duże miasta, inteligencja i przeciwstawianie się prawicowej, narodowej i katolickiej poprawności politycznej – i pójście w stronę podstawowych zasad lewicy – ale odczytanych na nowo. I postawienie na program liberalnej gospodarki – przy poszanowaniu praw równego dostępu do dóbr społecznych idla całego społeczeństwa.

Polska w ciągu ostatnich dwóch lat o mało co nie zaczęła się staczać w stronę totalitaryzmu, katolizacji życia publicznego i ograniczenie pluralizmu dyskusji.

Polska jest krajem Unii Europejskiej – i prawa i idee społeczne powinny być właśnie dla lewicy drogowskazem. I jak by na to nie spojrzeć – właśnie tam znajdziemy te podstawowe wartości, do których się lewica powinna odnieść.

A jest to przede wszystkim neutralność światopoglądowa, która w Polsce ma wymiar całkowicie jednoznaczny i sprowadza się do powrotu do prawidłowych relacji państwa i Kościoła Katolickiego.

Pytanie, czy Polacy żyją w kraju o znamionach państwa wyznaniowego – jest bardzo aktualne. Katolicyzm nie jest w Polsce, na szczęście, religią panującą, ale można śmiało powiedzieć, że instytucje kościelne w sposób mocno niepokojący ingerują w życie społeczne i polityczne. Dodajmy do tego dotowanie Kościoła przez państwo, obecność symboli religijnych w instytucjach państwowych – i sprawa zaczyna już nie wyglądać tak oczywiście i jednoznacznie.
Niestety – Polak z religią styka się, bez własnego przyzwolenia,nazbyt często. Począwszy od przedszkola aż do szkoły średniej – i później, na przykład w wojsku – jest poddawany stałej presji religijnej.
Kościół wnika tez w media – i nawet zostało to zapisane w ustawie o radiofonii i telewizji - w artykule 18 ustęp 2 tejże czytamy: “Audycje powinny szanować uczucia religijne odbiorców, a zwłaszcza respektować chrześcijański system wartości”.
Innym objawem działalności kościoła – i czerpania korzyści z symbiozy z państwem jest finansowanie działalności jego instytucji – i bezpośrednio samych księży – przez państwo.

Walka o państwo otwarte to nie tylko pojęcie aksjologiczne, lecz problem faktyczny, który rzutuje na inne sprawy.
To są problemy bardzo realne dotykające spraw życiowych – dla wielu wręcz egzystencjalne.
To prawo kobiet do aborcji, refinansowania zapłodnień in vitro. W wyniku działania Kościoła Katolickiego i polityków (w tym tak zwanej lewicy), część spraw żywotnie ważnych dla społeczeństwa została wyjęta z obszaru dyskusji społecznej.

Państwo otwarte światopoglądowo nie oznacza, że jest ono pozbawione praw, wywodzących się z zasad moralnych, światopoglądowych. Oznacza to tylko to, że państwo traci kompetencje do narzucenia rozwiązań represyjnych i zakazów wbrew większości. Prawo do zapłonień in vitro i do legalnej aborcji to wynik demokratycznego konsensu. A wbrew pozorom – takiego porozumienia w Polsce nie ma, czego przykładem są skargi Polek do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Strasburgu, w sprawach odmów badań prenatalnych i aborcji.
Kościół Katolicki w Polsce chce narzucić zasady „wyższej moralności” wbrew prawdom i zasadom demokracji. Pamiętamy próby modyfikacji Konstytucji RP, z czasów kadencji poprzedniego Sejmu.

Drugim elementem, wartością, nad jaką powinna się pochylić nowa lewica – jest liberalizm obyczajowy.
Liberalizm obyczajowy jest pochodną prawa człowieka do nieskrępowanej wolności.

Liberalizm to nic innego, jak odczytanie na nowo prawa konstytucyjnych i uzupełnienie ich o prawa
równości wszystkich obywateli bez względu na płeć, wyznanie, orientację seksualną i status finansowy. Jedynie godność, własność i życie drugiego człowieka mogą stanowić granicę praw jednostki.

Polska jest krajem, w którym w dalszym ciągu panuje dyskryminacja społeczna, światopoglądowa, seksualna czy kulturowa. Polska musi dorosnąć do myśli o związkach partnerskich – czy nawet o prawie do adopcji przez pary homoseksualne.
Ostatni, kluczowym zagadnieniem dla lewicy w sferze społecznej powinna być wrażliwość społeczna. Ale nie taka, rozumiana jako czysta, prosta reaktywność na hasła i postulaty roszczeniowe, takie jak ostatnio górników – lecz uruchomienie takich mechanizmów państwa i prawa, aby dostęp do pracy, nauki, ochrony zdrowia był dla wszystkich jednakowy. Nie da się tego zrobić jednak w sposób administracyjny – do tego jest konieczna gruntowna przebudowa prawa – w tym głównie gospodarczego.

Reformy służby zdrowia, jej komercjalizacja, systemy ubezpieczeń, konkurencyjne u realnienie płac lekarzy – to są te drogi – a nie tylko proste zwiększenie stawki zdrowotnej.

Innym elementem jest prawo do jednakowego, nieskrępowanego niczym innym, niż pieniądze, dostępu do kształcenia wyższego. Czas sobie wyraźnie powiedzieć, że może to być tylko wtedy realne, kiedy nastąpi częściowa odpłatność za studia. Tylko możliwość zwiększenia nakładów na szkolnictwo wyższe i poddanie go rygorom konkurencji - pozwoli na wzrost poziomu polskich uczelni. Cóż z tego, że w Polsce kształci się najwięcej ludzi – kiedy w pierwszej 500. uczelni świata są tylko trzy polskie szkoły… w czwartej i piątej setce…

Zupełnym skandalem w nowoczesnym, demokratycznym kraju jest dyskryminacja zawodowa niepełnosprawnych. To dla Polski i lewicy olbrzymie wyzwanie.

Lewica realizując hasło wrażliwości społecznej musi się wyrzec haseł populizmu, musi stanowczo odmawiać wszystkim nastawionym na „daj”, musi ograniczyć, wręcz wykluczyć rozdawnictwo pieniądza. Czyli musi ograniczyć także udział państwa w gospodarce.

Czyli musi postawić ma liberalną gospodarkę, gdzie każdy będzie miał swobodny, wolny dostęp nie tylko do pracy ale i działalności gospodarczej. Lewica musi mieć własny liberalny program gospodarki.

Jak widać – hasła programowe, które tu zostały przedstawione – na pewno nie są skierowane do elektoratu „plebejskiego”, małomiasteczkowego i wiejskiego. Lewica, jeżeli chce zaistnieć na scenie politycznej na nowo – musi znów zostać partią elit i inteligencji.

Za sprawą Platformy Obywatelskiej polska inteligencja wróciła do gry społecznej, wzięła w wyborach październikowych na siebie odpowiedzialność, głosując przeciwko Prawu i Sprawiedliwości. Tylko, czy Donald Tusk j jego partia spełnią oczekiwania młodych, wykształconych i znających świat inteligentów? Są co do tego duże wątpliwości, szczególnie patrząc na wycofywanie się Donalda Tuska z wielu pomysłów i kontrowersyjnych – ale oczekiwanych przez społeczeństwo decyzji.

Donald Tusk nie potrafi działać w atmosferze konfliktu ideologicznego o oblicze Polski, o czym pisałem A ten spór, ta dyskusja światopoglądowa będzie wywoływana – przez Kościół Katolicki, przez lewicę, organizacje feministyczne. Jest to nieuniknione i jest to wpisane w polską demokrację, która w dalszym ciągu nie jest do końca ukształtowana. Sprawy aborcji, małżeństw homoseksualnych, in vitro, prawdziwego rozdziału Kościoła od państwa, otwartości światopoglądowej – nie mówiąc o dyskusji o nowej Konstytucji, którą lada moment zacznie Prawi i Sprawiedliwość – są przed nami. I to niezbyt daleko. Nie jest prawdą, jak by chciały siły konserwatywne, zbliżone do Kościoła – ze kompromis społeczny jest osiągnięty i stały. Coraz więcej podnosi się głosów, że to kompromis nierównoważny, dla kobiet, dla mniejszości różnych dziedzin życia społecznego.

Młoda inteligencja wcześniej, czy później, jeżeli Tusk nie zacznie spełniać jej oczekiwań – odsunie się od Platformy. I tu jest miejsce na lewicę – nową, nowoczesną, europejską. To jest moment, w którym może zostać odbudowana lewicowa inteligencja.

Pytanie tylko – kto i kiedy? I to jest kluczowe pytanie.

Czy należy spodziewać się przewartościowania w łonie SLD i jej satelitów? Raczej nie. Czy jest możliwe wyjście takiej formacji z kręgów innych partii lewicowych? Też nie.

Musi zostać stworzona nowa partia socjaldemokratyczna. Tylko, że to jest praca na lata, może na pół pokolenia.

Dlatego lewica nie wróci do władzy co najmniej przez trzy kadencje parlamentarne.

Azrael

* Podziękowanie dla Teodory za “podrzucenie” tematu…

——————————————————————————

Przypominam o konkursach, w których startuję;

1. Wiadomości24.pl

2. Onet.pl